Fatih’in Gölgesi: Drakula · Capítulo 4
Non Serviam
Tokat Kalesi, “Kuyulu Zindan”1447 Kışı
Zaman burada akmıyordu. Zaman, güneşin ve ayın imtiyazıydı. Burada ise sadece damlayan suyun ritmi vardı: Şıp... Şıp... Şıp...
Vlad, hücresinin, ki buna hücre demek, mezara hakaret olurdu, köşesine büzülmüştü. Burası, Tokat Kalesi’nin sarp kayalıklarına oyulmuş, dikey bir bacadan ibaretti. Işık yoktu. Sadece yukarıdaki demir ızgaradan, gardiyanın keyfi yeterse sızan cılız, gri bir huzme...
Zemin, asırlardır burada çürüyenlerin bıraktığı dışkı, kusmuk ve çürümüş saman karışımı, yapışkan bir balçıkla kaplıydı. Bu balçık canlıydı. İçinde beyaz, şişman kurtçuklar kaynıyor; insan derisinin sıcaklığını hissettikleri an yüzeye çıkıyorlardı.
Vlad’ın üzerindeki o soylu Eflak kıyafetleri çoktan paçavraya dönmüştü. Teni, güneşe hasret kaldığı için şeffaflaşmış, kemikleri derisini yırtacakmış gibi belirginleşmişti. Saçları ve sakalı birbirine karışmış, bit ve pirelerin imparatorluğu haline gelmişti.
Ama en kötüsü koku değildi. Soğuktu.
Tokat’ın ayazı, kayaların çatlaklarından sızıyor, bir bıçak gibi etini kesip iliğine işliyordu. Vlad, titremekten dişlerinin döküleceğini sanıyordu. Isınmak için kendi idrarını bacaklarına yapıyordu ama o sıcaklık saniyeler içinde geçiyor, yerini asit gibi yakan bir soğuğa bırakıyordu.
Yukarıdaki demir kapak büyük bir gürültüyle açıldı. İçeriye dolan ani ışık, Vlad’ın karanlığa alışmış gözlerini kör etti.
“Hey! Prens bozuntusu!”
Bu ses, Vlad’ın dünyasındaki tek insan sesiydi: Topal İlyas.
İlyas, zindanın efendisiydi. Bir gözü kör, yüzü çiçek bozuğuyla kaplı, leş gibi sarımsak ve ekşimiş ter kokan, sadist bir mahluktu. İnsanları dövmekten aldığı zevki, bir kadının koynunda bile bulamazdı. Vlad’ın “Prens” olması, onun iştahını daha da kabartıyordu. Soylu bir şeyi kırmak, ona Tanrısal bir haz veriyordu.
İlyas, elindeki kovayı ızgaradan aşağı boşalttı.
“Yemek saati Prens!” diye kahkaha attı.
Kovadan dökülenler, küflü ekmek parçaları değil; mutfak artıklarının, köpeklere bile verilmeyen kokuşmuş sularıydı. Ve İlyas, bu bulamacı bilerek Vlad’ın tuvaletini yaptığı köşeye dökmüştü.
“Ye!” diye bağırdı İlyas yukarıdan. Elindeki meşaleyi sallıyordu.
“Yemezsen geberirsin. Geberirsen kimse üzülmez ama ben üzülürüm. Oyuncaklarım kırılınca canım sıkılıyor.”
Vlad, dışkı ve balçığa bulanmış bulamaca baktı. Midesi kasıldı. Açlık, midesinde bir canavar gibi uluyordu.
“Ye dedim sana!”
Vlad kıpırdamadı.
İlyas sinirlendi. İpi çözüp, makara sistemiyle aşağıya, kuyuya inen sepetin içine atladı. Elinde budaklı bir sopa vardı.
Yere indiğinde, Vlad’ın üzerine yürüdü. Çizmesiyle Vlad’ın kaburgalarına bir tekme savurdu. Kemik sesi, zindanın duvarlarında yankılandı. Vlad inledi ama bağırmadı.
İlyas, Vlad’ın saçlarından yakalayıp kafasını o pisliğin içine, dışkılı bulamaca bastırdı.
“Burnun havada ha?” dedi İlyas, Vlad’ın yüzünü balçığa sürterken.
“Sarayda şerbet içmeye benzemez bu. Burası Tokat! Burada Allah benim! Ye şu boklu ekmeği!”
Vlad nefessiz kaldı. Ağzına, burnuna o tiksinç tat doldu. Öğürdü. İlyas sopayı Vlad’ın sırtına, bacaklarına indirmeye başladı. Her vuruşta “Ye! Ye! Ye!” diye bağırıyordu.
Sonunda İlyas yoruldu. Vlad’ı bir çuval gibi köşeye fırlattı. Yüzüne tükürdü.
“Yarına kadar bitirmezsen,” dedi nefes nefese,
“Seni kendi bağırsaklarınla asarım.”
İlyas sepete binip yukarı çıkarken, Vlad karanlıkta, kendi kusmuğu ve kanı içinde titriyordu.
İşte o an, kırılma noktası geldi.
Vlad, Tanrı’ya dua etmeye çalıştı. Tıpkı çocukken kilisede öğrendiği gibi. Pater noster, qui es in caelis... (Göklerdeki Babamız...)
Ama kelimeler boğazında düğümlendi. Hangi baba? Onu buraya satan babası mı? Yoksa göklerdeki Baba mı?
Eğer Tanrı varsa, neden bu kadar sessizdi? Eğer Tanrı her şeye kadirse, neden İlyas gibi bir yaratığın, bir Prensi bokun içinde boğmasına izin veriyordu?
Vlad’ın gözü, yerde, o pis bulamacın üzerinde gezinen siyah, kabuklu bir böceğe takıldı.
Bir hamamböceği.
Böcek, dışkının üzerinde bir kral gibi yürüyordu. Tiksinmiyordu. Üşümüyordu. Korkmuyordu. O, bu cehennemin yerlisiydi. Uyum sağlamıştı.
Vlad elini uzattı. Böceği parmağının ucuna aldı. Hayvan kaçmadı. Antenlerini oynattı.
“Sen...” diye fısıldadı Vlad, sesi hırıltılıydı.
“Sen benden daha güçlüsün.”
Ve o anda, zindanın karanlığında, köşedeki gölge yoğunlaştı. Koyulaştı. Ve bir silüete dönüştü.
Gölge konuşmadı. Ama Vlad onu duydu. Ses kulaklarında değil, doğrudan zihninin içinde yankılandı. Kadife gibi yumuşak, ama bir o kadar da kibirli bir sesti bu.
“Güçlüdür...” dedi Ses.
“Çünkü umudu yoktur Vlad. Umut, zayıfların afyonudur.”
Vlad, gölgeye baktı. Korkmadı. Delirdiğini düşündü ama bu delilik ona garip bir huzur veriyordu.
“Kimsin?” diye sordu Vlad.
“İlyas’ın yeni oyunu musun?”
Gölge, duvarda büyüdü. Sanki devasa kanatları varmış gibi iki yana açıldı.
“Ben senin o çok korktuğun şeyim,” dedi Ses.
“Ben, babanın seni terk ettiği yerim. Ben, Mehmet’in ‘kardeşim’ deyip arkasını döndüğü o boşluğum.”
Vlad acı bir kahkaha attı. Dudakları kanadı.
“Şeytan mısın?”
“Adların ne önemi var?” dedi Gölge, Vlad’ın yanına, o pisliğin içine bir soylu gibi oturarak.
“Hadi konuşalım Prens. Tanrı’ndan bahsediyordun az önce. Nerede O? Sarayda Radu’nun saçlarını mı okşuyor? Yoksa Manisa’da Mehmet’e saltanatın yolunu mu açıyor?”
Vlad dişlerini sıktı.
“Onlar ışıkta...”
“Işık...” diye alay etti Gölge.
“Işık nedir Vlad? Işık, kusurları gösterir. Işık, seni yargılar. Işık, itaat ister. ‘Eğil’ der. ‘Öp’ der. ‘Kusursuz ol’ der. Bak Mehmet’e... O, ışığın kölesi. Bir imparatorluk kurmak zorunda. Hata yapamaz. Yorulamaz. O ‘Nizam’ın tasmasını boynuna geçirdi.”
Gölge, Vlad’ın elindeki böceğe işaret etti.
“Ama karanlık... Ah, o merhametli karanlık. Karanlık seni yargılamaz Vlad. Karanlık seni olduğun gibi kabul eder. Bu pisliğin içinde, bu bokun içinde, sen özgürsün. Kimse senden ‘Prens’ gibi davranmanı beklemiyor. Kimse senden ‘iffet’ beklemiyor. Burada kurallar yok.”
“Burada acı var,” dedi Vlad.
“Soğuk var.”
“Acı, sadece ona direndiğin sürece vardır,” dedi Ses, bir öğretmen edasıyla.
“İlyas seni dövdüğünde neden canın yanıyor biliyor musun? Çünkü hala bedenini seviyorsun. Hala o bedenin ‘kutsal’ olduğuna, bir prense ait olduğuna inanıyorsun. Bu kibri bırak.”
Gölge yüzüne yaklaştı. Gözleri yoktu ama Vlad bakışlarını hissediyordu.
“Cennetin tiranlığını hatırla Vlad. Adem neden kovuldu? Elmayı yediği için mi? Hayır. O elma ‘bilgi’ idi. O elma ‘irade’ idi. Tanrı, Adem’in sadece kendisine secde eden, iradesiz bir kukla olmasını istedi. Adem ‘Ben’ dediği an, Tanrı onu lanetledi.”
Vlad, Enderun’da okuduğu Kuran ayetlerini ve İncil kıssalarını hatırladı.
“Şeytan...” diye mırıldandı Vlad.
“O da secde etmedi. ‘Ateşten yaratıldım, toprağa eğilmem’ dedi.”
“Ve bu yüzden o gözde melek Lucifer’ın adı ‘Şeytan’ oldu,” dedi Gölge coşkuyla.
“Düşünebiliyor musun Vlad? Sonsuz bir güzelliğe, sonsuz bir güce sahipsin ama tek varlık sebebin, çamurdan yaratılmış aciz bir mahluka, insana hizmet etmek. ‘Hizmet etmem’ dedi Lucifer. ‘Non Serviam’. Ve düştü.”
Vlad titriyordu ama soğuktan değil, duyduğu gerçeğin yakıcılığından.
“Düşmek...” dedi Gölge.
“İnsanlar düşmeyi son sanır. Oysa düşmek, özgürleşmektir. Cennetin o boğucu hiyerarşisinden, o bitmek bilmez ilahilerden kurtulmaktır. Bak sana ne diyeceğim Prens...”
Gölge, Vlad’ın kulağına eğildi.
“Mehmet, cennetteki Adem’dir. O hizmet edecek. O, devletin, kanunun, törenin kölesi olacak. Sen ise... Sen düşmüş meleksin. Sen dışlandın. Sen atıldın. Bu sana verilmiş en büyük hediyedir.”
“Hediye mi?”
Vlad, kırık kaburgalarını tutarak doğrulmaya çalıştı.
“Bu lağım çukuru mu hediye?”
“Evet!” diye gürledi Ses.
“Çünkü burada, bu dibin dibinde, kaybedecek hiçbir şeyin kalmadı. İtibarın yok. Geleceğin yok. Umudun yok. Ve umudu olmayan bir adamdan daha tehlikeli ne vardır? Sen artık korkulardan arındın.”
Vlad elindeki böceği sıktı. Böcek ezildi. Sarı bir sıvı parmaklarına bulaştı.
“Zihin kendi başına bir yerdir; ve kendi içinde, Cehennemden bir Cennet, Cennetten bir Cehennem yaratabilir.”
Gölge, parmağını Vlad’ın göğsüne, kalbinin üzerine koydu.
“Burası senin krallığın Vlad. İlyas sana işkence edebilir. Ama senin rızan olmadan ruhuna dokunamaz. Eğer acıdan zevk almayı öğrenirsen... Eğer aşağılanmayı bir zırh gibi giyersen... O zaman İlyas senin gardiyanın değil, senin oyuncağın olur.”
Vlad, İlyas’ın az önce döktüğü o pis bulamaca baktı. Artık midesi bulanmıyordu.
“Cennette köle olmaktansa...” dedi Vlad, sesi değişmişti. Artık titreniyordu.
“...Cehennemde Sultan olmak yeğdir,” diye tamamladı Gölge.
Vlad, yerdeki o pis ekmek parçasını aldı. Balçığa bulanmıştı. Ama artık o balçık ona “pislik” gibi gelmiyordu. O, hayatta kalmanın, isyanın ve intikamın yakıtıydı.
Ekmeği ağzına attı. Çiğnedi. Tadı iğrençti ama Vlad gülümsüyordu.
“Doyur beni,” dedi Vlad karanlığa.
“Doyur ki büyüyeceğim. Ve büyüdüğümde...”
Gözleri, karanlıkta bir kurdun gözleri gibi parladı.
“...Mehmet’in o aydınlık dünyasını, gölgemle boğacağım.”
Birkaç hafta sonra
Topal İlyas, yine o sadist neşesiyle ızgarayı açtı. Aşağıya baktı. Prens’in ağladığını, yalvardığını duymak istiyordu.
Ama aşağıdan ses gelmedi.
İlyas iple aşağı indi. Meşalesini tuttu. Vlad, köşede oturuyordu. Ama artık cenin pozisyonunda değildi. Bağdaş kurmuştu. Sırtı dikti.
İlyas şaşırdı. Bu adamın çoktan kırılmış olması gerekirdi.
“Ne o lan?” dedi İlyas, sopasını sallayarak.
“Dili mi yuttun? Yalvarsana! ‘İlyas Efendi, bokunu yiyeyim’ desene!”
Vlad başını yavaşça kaldırdı.
İlyas irkildi. Vlad’ın yüzünde, o zindan karanlığında bile parlayan, açıklanamaz bir ifade vardı. Bir gülümseme. Ama şefkatli değil; sanki İlyas’ın derisini yüzerken alacağı hazzı hayal eden bir gülümseme.
“Hoş geldin İlyas,” dedi Vlad. Sesi pürüzsüzdü. O eski, cılız çocuk sesi gitmişti.
“Ne?”
İlyas afalladı.
“Sen benimle dalga mı geçiyorsun?”
İlyas sopayı kaldırdı. Vlad’ın suratına indirmek için hamle yaptı.
Vlad kaçmadı. Sopayı havada yakalamadı bile. Sadece gözlerini İlyas’ın gözlerine dikti. Ve o bakışta öyle bir boşluk, öyle bir hiçlik vardı ki; İlyas, hayatında ilk kez, elindeki sopanın işe yaramayacağını hissetti.
“Vur,” dedi Vlad.
“Vur İlyas. Ama bil ki, vurduğun her sopa beni besliyor. Sen benim etimi dövüyorsun, ama ruhumu çelikliyorsun.”
İlyas duraksadı. Sopayı indirdi ama vuramadı. Bu manyakça sözler, o basit zihnini karıştırmıştı.
“Sen delisin,” dedi İlyas, geri adım atarak.
“Ben özgürüm,” dedi Vlad, ayağa kalkarak. Zincirleri şakırdadı. İlyas’ın üzerine yürüdü. İlyas, elinde sopa olmasına rağmen geri çekildi. Avcı, av olmuştu.
“Ben burada, senin bu pisliğinin içinde, Tanrı’nın bile giremediği bir mabet kurdum İlyas. Ve sen... Sen sadece benim kapı kulumsun.”
Vlad, İlyas’ın elindeki meşaleye uzandı. İlyas korkuyla meşaleyi düşürdü. Meşale, ıslak zeminde cızırdayarak söndü.
Zindan yeniden zifiri karanlığa gömüldü.
Karanlığın içinden Vlad’ın sesi geldi. Artık İlyas’ın kulağının dibindeydi.
“Karanlıktan korkuyor musun İlyas? Korkmalısın. Çünkü ben artık karanlığın kendisiyim.”
İlyas, panikle ipe sarıldı. Yukarı tırmanmaya başladı. Arkasına bakmaya cesaret edemiyordu. Aşağıdan, o kuyunun dibinden gelen kahkaha sesi, Tokat Kalesi’nin taş duvarlarını titretiyordu.
Vlad, o günden sonra bir daha asla üşümedi. Ve bir daha asla, kimseye hizmet etmedi.
Tokat Zindanı, bir Prens’in mezarı; Drakula’nın ise rahmi olmuştu.
Tokat Kalesi, Zindan Dehlizi1448 Sonbaharı
Kapı, paslı menteşelerin çığlığıyla değil, ağır ve tok bir darbeyle açıldı.
İçeriye dolan ışık huzmesi, havada asılı duran toz ve küf zerreciklerini aydınlattı. Eşikte beliren Çavuşbaşı, üzerindeki kırmızı çuha kaftanı ve parlatılmış zırhıyla bu karanlık çukurda bir ateş parçası gibi parlıyordu.
Zindanın o genzi yakan, insanı öğüren ağır kokusu yüzüne çarptığında, arkasındaki nöbetçi gayri ihtiyari koluyla ağzını kapattı. Ancak Çavuşbaşı’nın yüzünde en ufak bir mimik bile oynamadı. Gözlerini kısarak karanlığı tararken, duruşu mermer bir heykel kadar kaskatıydı. Sanki bir lağım çukurunda değil, bir gül bahçesindeymiş gibi nefes alıyordu; ciğerleri, savaş meydanlarının o ağır, metalik havasına şerbetliydi.
Vlad, karanlık köşesinde kıpırdamadı.
Karşısındaki bu “nizami” duruşu izledi. Subayın o profesyonel kayıtsızlığı, Vlad’ın keskinleşmiş duyularına çarptı.
“Vlad Dracul,” dedi Çavuşbaşı. Sesi, boş taş duvarlarda yankılandı.
“Kalk. Edirne’ye gidiyoruz.”
Vlad, zincirlerin ağırlığına aldırmadan yavaşça ayağa kalktı. Kemikleri çatırdadı.
Işığa doğru, subayın üzerine yürüdü. Aralarında bir kılıç boyu mesafe kalınca durdu.
Çavuşbaşı’nın o mermer duruşu bozulmadı ama Vlad, subayın gözbebeklerindeki o anlık, o mikroskobik titremeyi yakaladı. Adam korkmuyordu; tiksinmiyordu da. Sadece... huzursuzdu. Bir cesedin ayağa kalkıp yürümesini izleyen birinin mantık dışı huzursuzluğu.
Vlad bu huzursuzluğun kokusunu aldı. Derin bir nefes çekti. Subayın ter kokusuna karışmış o ince gerginlik, ona zindandaki küflü ekmekten daha lezzetli geldi.
“Gidiyoruz...” dedi Vlad, sesi çatallıydı.
“Demek zamanı geldi.”
Çavuşbaşı, elini kılıcına atmadı ama vücudu hafifçe gerildi.
“Ferman Hünkarındır,” dedi subay, kısa ve net.
“Yürüyün.”
Vlad, zincirlerini sürükleyerek eşikten geçti. Subayın yanından geçerken duraksamadı ama o geçerken subayın nefesini tuttuğunu hissetti.
Edirne Sarayı, Sadrazam Çandarlı Halil Paşa’nın Kabul Odası1448 Sonbaharı
Odanın havası ağır öd ağacı ve şerbet kokuyordu. Sadrazam Çandarlı Halil Paşa, sedirinde, elinde kehribar tesbihiyle oturuyordu.
Karşısında Vlad vardı. Yıkanmış, paklanmış, üzerine Osmanlı tarzı koyu lacivert bir kaftan giydirilmişti. Ama ne kadar temizlenirse temizlensin, tenindeki o solgunluk ve bakışlarındaki o “öteki”lik silinmemişti.
Çandarlı, tesbihi şaklatmadan sessizce çekti. Karşısındaki genci tarttı.
“Tokat’ın taşı serttir,” dedi Çandarlı. Sesi, bir hüküm gibi ağırdı.
“İnsanın hamurunu ezer, suyunu çıkarır. Görüyorum ki posan sağlam kalmış Eflaklı.”
Vlad, ellerini önünde bağlamış, başını hafifçe eğmişti.
“Zindan bir halvetgâhtır Paşa Hazretleri,” dedi Vlad.
“O sessizlikte insan, Enderun’da okuduğu kitapların satır aralarını daha iyi anlıyor.”
Çandarlı hafifçe gülümsedi. Beklediği cevap buydu.
“Baban...” dedi Çandarlı, ses tonunu ciddileştirerek.
“...siyaset terazisini tutturamadı. Yüzünü, Hünyadi Yanoş denen o Macar haydutuna, Papa’nın ‘Beyaz Şövalye’ dediği o kafire döndü. Bize ihanet edip onun sancağı altına girdi.”
Çandarlı durdu, Vlad’ın gözlerinin içine baktı.
“Lakin babanın unuttuğu şuydu: Hünyadi dost değil, kukla arardı. Babanı ‘Osmanlı’ya fazla yakın’ buldu, güvenmedi. Ve bizzat müttefiki olduğu o adam, babana ihanet etti.”
Vlad’ın yüzü ifadesizdi ama içinde fırtınalar kopuyordu. Babasının trajedisi buydu: Dost sandığı adam celladı olmuştu.
“Biliyorum Paşam,” dedi Vlad, sesi buz gibiydi.
“Hünyadi emretti, babamın sofrasındaki köpekler de uyguladı. Eflak Boyarları... Yıllarca babamın ekmeğini yiyip, Hünyadi’nin bir işaretiyle onu Bălteni bataklığında katlettiler. Ağabeyim Mircea’yı diri diri gömenler de onlardı.”
Vlad bir adım öne çıktı. Sesinde bastırılmış bir öfke değil, soğuk bir talep vardı.
“O Boyarlar şimdi Hünyadi’nin atadığı yeni Voyvoda ile kadeh tokuşturuyor. İhanetlerinin ödülünü yiyorlar.”
Çandarlı tesbihi masaya bıraktı.
“Biz o tahtı sana münasip gördük Vlad. Seni bir orduyla göndereceğiz. Gideceksin, Hünyadi’nin kuklasını devirip babanın yerini alacaksın. Devlet arkanda olacak.”
“Lütfunuz başım üstüne Paşam,” dedi Vlad.
“Gideceğim. Lakin...”
Vlad duraksadı. Sanki çok doğal, devletin bekası için gerekli bir prosedürden bahsediyormuş gibi devam etti.
“...Devletin o topraklarda kalıcı olması için, hainlerin, o Boyarların kökünün kazınması gerekmez mi? Onlar babamı sattı. Yarın beni, öbür gün sizi satarlar. O toprakları ‘temizlememe’ ve kendi nizamımı kurmama müsaade var mıdır?”
Çandarlı başını salladı. Vlad’ın ne demek istediğini anladığını sanıyordu; kılıçtan geçirmek, sürgün etmek, malına el koymak... Standart devlet cezaları.
“Hainin hükmü bellidir,” dedi Çandarlı rahatça.
“Kellelerini vurursun, mallarını hazineye irad kaydedersin. İbret olur.”
Vlad’ın dudaklarında belirsiz, tekinsiz bir gülümseme oluştu.
“İbret...” dedi fısıltıyla.
“Merak buyurmayın Paşam. Öyle bir ibret olacak ki, Eflak’ta ihanet etmeye cüret edecek tek bir boyun kalmayacak.”
Çandarlı, Vlad’ın gözlerindeki o tuhaf parıltıyı gördü ama üzerinde durmadı. Onun için önemli olan Eflak’ın vergisini ödemesi ve Macar sınırını tutmasıydı. İçeride kaç soylunun kellesinin gittiği Sadrazam’ın uykusunu kaçırmazdı.
“Vergiyi aksatmadığın sürece...” dedi Çandarlı, elini sallayarak.
“...içerideki nizam sana aittir. Hainleri temizle. Yöntemi sana kalmış.”
Bu cümle, Vlad için bir fermandı. Şeytanın icazetiydi.
“Müteşekkirim Paşam,” dedi Vlad. Geri geri yürüyerek odadan çıktı.
Kapı kapandığında, Vlad derin bir nefes aldı.
Koridorda yürürken zihni, Enderun kütüphanesindeki o tozlu parşömenlere gitti. Molla Gürani’nin anlattığı Asur kralları... Pers Şahı Darius’un isyancı Babil valisine verdiği ceza...
“Kazık...” diye düşündü Vlad. “Asurlar kurbanı göğsünden delerdi. Çabuk ölürlerdi. Basit bir kasaplık.” Zindanda geçirdiği o sonsuz karanlıkta, gözlerini kapatıp insan anatomisini defalarca zihninde canlandırmıştı. Omurganın kıvrımları... Ciğerlerin ve kalbin konumu...
“Eğer...” dedi içinden, sanki bir sanat eserini kurgular gibi. “Eğer kazığı makattan sokup, omurganın yanından, organlara değdirmeden, bir yılan gibi deri altından yürütürsem...”
“Ölmemeliler. Hemen ölmemeliler... Kendi ağırlıklarıyla o kazığın üzerinde yavaşça kayarken, gözlerimin içine bakmalılar. Ruhlarının bedenlerinden çıkışını gözlerinin içine bakarak izlemeliyim.”
Bir Boyar’ın, o yağlı, kibirli Boyar’ın kazığın ucunda çırpınışını hayal etti.
Bu hayal, ona zindandan çıktığından beri hissettiği en büyük hazzı verdi.