PayPal’in ardından…
2005'ten beri PayPal’in aktif bir müşterisiyim. 11 yıldır sorunsuz hizmet aldığım bir firmaya da bir miktar sempati hissetmem normal olsa gerek. Bugün resmi olarak duyurdukları Türkiye’den çıkma kararının ardından, bir kaç satır yazmak istedim.
Temmuz 2015'te yapılan düzenleme ile İnternet üzerinden ödeme alan, para transferi yapan, sanal POS hizmeti veren firmalarla ilgili bir lisans duyuruldu. Türkiye’de bu tarz işlem yapan firmalar, sanki bir yarı banka statüsü ile BDDK’nın denetimine tabi olacak ve eğer bu lisansı alamazlarsa da faaliyetlerine son verilecekti.
BDDK tarafından verilen lisanslar üç ana başlıkta veriliyor: İlki 1 milyon TL kuruluş sermayesi olan fatura ödeme şirketleri; ikincisi 2 milyon TL kuruluş sermayeli para transferi de yapabilen şirketler; üçüncüsü ise 5 milyon TL kuruluş sermayesi olan ve bu işlemlere ilave olarak elektronik para transferi de yapabilen şirketler. (Kaynak: psmmag.com)
2015 Aralık ayı verilerine göre 30 adet firma başvuru yapmıştı ve bunlardan bir tanesi de PayPal idi. Ama bugün sitesinde de yayınladığı üzere bu başvurusu defalarca reddedilmiş.
Peki ne oldu da başvurusu reddedildi?
Eğer bir değişiklik yoksa BDDK’nın kuralları bankalara uygulandığı kadar olmasa da yine de oldukça katı. Maddi yükümlülükler bir yana, Türkiye’de bu işlemleri yapan firmaların öncelikle Türkiye’de IT altyapısının olmasını ve müşteri bilgilerini Türkiye’de barındırmalarını şart koşuyordu. İlk duyulduğunda kulağa Türkiye’nin menfaatine gibi gelse de, işin aslı her zaman öyle olmuyor.
PayPal ve diğer pek çok benzer kuruluş, verimliliğini merkezi bir yapıda olmalarına ve çevik kalmayı başarmalarına borçlu. Türkiye için bir istisna yapmaları teknik olarak dahi mümkün olmayabilir. Maddi sebepleri geçsek dahi, topolojileri buna müsait olmayabilir. (Bkz: Güncelleme)
Maalesef bu son gelişmeler ışığında, yasalarda bir gevşeme olmadığı takdirde, benzer iş yapan bir global fin-tech firmasının Türkiye pazarına girmesi ve hizmet vermesi artık mümkün değildir. PayPal naif bir şekilde lisansı almak için çabalarımıza devam edeceğiz diyor ama işin aslı çok da fazla umudum yok.
Bu işten en çok kim zararlı çıktı derseniz, yurt dışına iş yapan freelancer’lar, Etsy’de incik boncuk el emeği satan kişiler, Themeforest’ta, Ebay’de ürün satarak hayatını kazanan kişiler vs… İyi kötü yurt dışından döviz getiriyorlardı. Sektörümüze dinamizm geliyordu. Şimdi ekmek teknelerinden oldular. Maalesef bir çıkış yolları da kalmadı.
“Kardeşim onlar da vergilerini düzgün ödeselerdi. PayPal üzerinden para kazanıyorlardı da beyan ediyorlar mıydı?” diyebilirsiniz belki.
Beyan ediyorlar veya etmiyorlardı. O konuda bana söz düşmez. Ama adil bir şekilde herkesten vergi toplamak bir devletin ana sorumluluğudur. Buna hiç kimse karşı çıkamaz. Bu bağlamda iyi tasarlanmış bir yasal düzenleme ile sorun çözülmüş olsaydı çok daha güzel olmaz mıydı?
Güncelleme: PayPal’in teknik altyapısı buna müsaitmiş. Rusya’da da benzer sorun yaşanmış ve boyun eğmişler. Bkz: https://www.rt.com/business/247561-ebay-russian-data-storage/ Umarım bizde de aynı mutlu son olur. Bu güncelleme için Erhan Bilgili’ye teşekkürler.